Yeni düzenlemeyle Crush Sendromu, BEFAST inme taraması ve kitlesel olaylarda kullanılacak triyaj sistemleri de rehbere dahil edildi.
Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yetişkin, çocuk, doğum ve yenidoğan vakalarında uygulanacak müdahale basamakları yeniden düzenlenirken, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde standart uygulamaların güçlendirilmesi hedeflendi.
Hastane Öncesi Müdahale Akış Şemaları Yenilendi
Sağlık Bakanlığının “Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ”i Resmî Gazete’de yayımlandı.
Düzenlemeyle ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenlerinin sahada esas alacağı “Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları” güncellendi.
Yeni sistem üç ana bölüm altında yapılandırıldı:
- Yetişkin Algoritmaları
- Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları
- Çocuk Algoritmaları
Bu üç ana bölüm içerisinde toplam 78 alt kategori oluşturuldu.
“Saha Yönetimi” Yerine “Olay Yeri Yönetimi”
Düzenlemede bazı mevcut başlıkların kapsamı da genişletildi. Daha önce “Saha Yönetimi” olarak kullanılan bölüm, “Olay Yeri Yönetimi” şeklinde değiştirildi.
Yeni uygulamada hastane öncesi acil sağlık ekipleri öncelikle Sağlık Komuta Kontrol Merkezi üzerinden olay yerine ilişkin bilgi alacak ve süreci koordinasyon içerisinde yönetecek.
Hasta veya yaralı sayısı ile olayın niteliğine göre ihtiyaç duyulan ilave sağlık ekibi ve ekipman belirlenecek ve gerekli kaynakların olay yerine yönlendirilmesi sağlanacak.
Ajite Hastaya Yaklaşım Ayrıntılı Olarak Düzenlendi
Yeni rehbere “Ajite Hastaya Yaklaşım” başlığı da dahil edildi.
Aşırı huzursuzluk, yerinde duramama, sinirlilik, kaygı, artmış hareketlilik veya çevresine yönelik saldırgan davranışlar gösterebilen hastalara yaklaşımda izlenecek iletişim ve tıbbi müdahale yöntemleri ayrıntılandırıldı.
Diyabetik acil durumlar ile alerjik reaksiyonlarda uygulanacak müdahale basamakları da güncellenen algoritmalarda detaylandırıldı.
İnme Vakalarında BEFAST Kullanılacak
Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de akut inmenin erken dönemde tanınmasına yönelik BEFAST tarama yönteminin algoritmalara dahil edilmesi oldu.
BEFAST yöntemiyle inme şüphesi bulunan hastalarda denge kaybı, görme değişiklikleri, yüz asimetrisi, kol güçsüzlüğü ve konuşma bozukluğu gibi belirtilerin hızlı şekilde değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Böylece hastane öncesi dönemde inme şüphesinin daha erken tespit edilerek uygun sağlık kuruluşuna yönlendirmenin hızlandırılması hedefleniyor.
Yılan, Akrep, Kene ve Arı Vakaları İçin Yeni Başlık
Yılan ve akrep ısırması, kene tutunması ve arı sokması gibi vakalarda acil sağlık ekiplerinin uygulayacağı yöntemler de “Isırma ve Sokmalar” başlığı altında toplandı.
Zehirlenmeler ise genel bir başlık altında yeniden düzenlenirken, karbonmonoksit zehirlenmesi ayrıca ele alınan acil durumlar arasına eklendi.
Deprem ve Göçük Vakaları İçin “Crush Sendromu” Algoritması
Özellikle deprem, göçük, trafik ve iş kazalarının ardından karşılaşılabilen Crush Sendromu da güncellenen rehbere ayrı bir başlık olarak girdi.
Kas dokusunun uzun süre bası veya ezilmeye maruz kalması sonucu gelişebilen bu tabloda ambulans ekiplerinin uygulaması gereken hastane öncesi müdahale basamakları belirlendi.
Düzenlemeye göre 30 dakikadan uzun süre göçük altında kalma, sıkışma veya basıya bağlı yaralanmalarda Crush Sendromu ihtimalinin değerlendirilmesi gerekecek.
Afetlerde “START Triyaj” Uygulanacak
Afetler, toplu kazalar ve çok sayıda yaralının bulunduğu olaylarda kullanılmak üzere START Triyaj sistemi de rehbere eklendi.
Ekiplerin triyaja kendilerine en yakın hastadan başlaması ve değerlendirme süresini her hasta için bir dakikanın altında tutması öngörüldü.
Bu yöntemle kitlesel olaylarda yaralıların tıbbi durumlarına göre hızlı biçimde sınıflandırılması ve sınırlı sağlık kaynaklarının öncelikli vakalara yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Çocuklar İçin “Jump START Triyaj” Dönemi
Çocuk algoritmalarında ise afet ve kitlesel yaralanmalara yönelik ayrı bir düzenleme yapıldı.
8 yaşın altındaki çocukların hızlı şekilde sınıflandırılmasında kullanılan “Jump START Triyaj” sistemi yeni rehbere dahil edildi.
Böylece kitlesel olaylarda yetişkinler ve çocuklar için ayrı triyaj değerlendirme sistemlerinin kullanılması öngörüldü.
Doğum Sonrası Kanama ve Gebelikte Hipertansiyon İçin Yeni Algoritmalar
“Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları” kapsamında da önemli düzenlemeler yapıldı.
Doğum sonrasında ortaya çıkabilen ciddi ve aşırı kanamalarda uygulanacak Postpartum Kanama değerlendirme ve müdahale basamakları belirlendi.
Ayrıca “Gebelikte Akut Hipertansiyon Yönetimi” başlığıyla gebelerde karşılaşılabilecek acil hipertansif durumlarda hastane öncesinde izlenecek yol haritası oluşturuldu.
Komuta Kontrol Merkezi Ambulans Ekiplerine Destek Verecek
Yeni sistemde Sağlık Komuta Kontrol Merkezi ve Çağrı Merkezi’nde görev yapan hekimlerin rolü de tanımlandı.
Görevli hekimler ihtiyaç halinde güncellenen algoritmalar doğrultusunda sahadaki ambulans ekiplerine tıbbi destek sağlayacak.
Yeni düzenlemeyle birlikte inmeden Crush Sendromu’na, kitlesel afetlerden çocuk triyajına, zehirlenmelerden gebelik acillerine kadar çok sayıda kritik durumda ambulans ve acil sağlık personelinin uygulayacağı müdahale basamakları güncellenmiş oldu.
