Böyle bir dönemde yüz yüze terapiye ulaşmak da herkes için kolay değildi. Online görüşmeler ise en azından bazı insanlar için terapiye ulaşmayı biraz daha kolaylaştırdı. Özellikle evden çıkmanın zor olduğu dönemlerde, destek almak isteyen kişilere başka bir seçenek sundu.
Bu talebi karşılamak için 1001Terapist gibi online terapi platformları, danışanları görüntülü, sesli ya da yazılı şekilde görüşme yapabilecekleri terapistlerle buluşturan bir aracı rolü üstleniyor.
İnsanların ekrandan terapiyi tercih etmesinin başka nedenleri de var. Yaşadığı yerde uygun bir uzman bulamayan biri başka şehirdeki terapistle görüşebiliyor. Randevu için yola çıkmak gerekmiyor. İşten izin almak ya da trafikte zaman geçirmek gibi sorunlar da ortadan kalkıyor.
Bir de işin daha kişisel bir tarafı var. Bazı insanlar kendi evlerinde konuşurken kendilerini daha rahat hissedebiliyor. Terapiye giderken tanıdık biriyle karşılaşma düşüncesi bile bazı kişiler için caydırıcı olabiliyor.
Bu yüzden online terapiyi yalnızca pandemiyle ortaya çıkan geçici bir çözüm olarak görmek artık pek mümkün değil. İnsanlar alıştı ve birçok kişi için ekrandan görüşmek, yüz yüze görüşme kadar sıradan bir seçenek haline geldi.
Online Terapi Yüz Yüze Terapi Kadar Etkili Mi?
Bu konuda yapılan araştırmalar da ilginç sonuçlar ortaya koyuyor. Fernandez ve arkadaşlarının 103 farklı çalışmayı incelediği bir meta-analizde, video üzerinden yapılan terapi ile yüz yüze terapi arasında tedavi sonuçları açısından büyük bir fark bulunmadı. Özellikle bilişsel davranışçı terapi uygulanan anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu vakalarında online terapinin de olumlu sonuçlar verdiği görüldü.
Başka bir araştırmada yaygın anksiyete bozukluğu yaşayan 148 yetişkin incelendi. Katılımcıların bir kısmı terapisiyle görüntülü görüşürken, diğerleri yüz yüze terapi aldı. Tedavi bittikten sonra iki grup arasında büyük bir fark çıkmadı. Altı ay ve bir yıl sonra yapılan kontrollerde de terapiyle sağlanan gelişmelerin çoğunun devam ettiği görüldü.
Burada iş biraz kişinin kendisine kalıyor. Evinden konuştuğunda daha rahat açılan biri için online görüşme gayet iyi ilerleyebilir. Başka biri içinse ekranda konuşmak mesafeli bir his yaratabilir. Özellikle terapistle ilk kez görüşen bir kişi, karşısındaki insanla yüz yüze olmadığında kendini ne kadar rahat ifade edebileceğini başta bilemeyebilir. Bu yüzden aynı terapi yöntemi kullanılsa bile herkesin deneyimi birebir aynı olmayabilir.
Yine de özellikle bilişsel davranışçı terapiyle ilgili sonuçlar, online görüşmelerin işe yarayabileceğini gösteriyor. Hatta bazı çalışmalarda online terapi alan kişiler, tedavi için bekleyen gruplardan daha iyi sonuçlar aldı.
Yani yüz yüze terapiye gidememek, terapi alamamak anlamına gelmek zorunda değil.
Evden Terapiye Girmek Neden Daha Rahat Hissettiriyor?
Evden terapiye bağlanmanın en büyük farkı, kişinin bildiği bir yerde olması olabilir. Kliniğe gitmek için hazırlanmak, yola çıkmak, beklemek derken terapi başlamadan önce bile insan yorulabiliyor. Evde ise bunların hiçbiri yok. Bilgisayarınızı açıp birkaç dakika içinde görüşmeye başlayabiliyorsunuz.
Bu durum bazı kişiler için gerçekten rahatlatıcı olabiliyor. Özellikle:
-
Sosyal kaygısı olanlar bekleme salonunda başka insanlarla karşılaşmak zorunda kalmıyor.
-
Evden çıkmakta zorlananlar uzun bir yolculuk yapmakla uğraşmıyor.
-
İlk kez terapiye başlayanlar alışık oldukları bir ortamda konuşmayı daha kolay bulabiliyor.
-
Kendileri için hassas konuları anlatanlar tanıdık bir odada biraz daha rahat hissedebiliyor.
-
Evde bulunan bir evcil hayvan, sevilen bir koltuk veya battaniye bile kişiye kendini daha güvende hissettirebiliyor.
Fakat evde rahat hissetmek, terapistle kurulan iletişimin de otomatik olarak daha iyi olacağı anlamına gelmiyor. Norwood ve arkadaşlarının yaptığı bir incelemede, video üzerinden bilişsel davranışçı terapi alan kişilerde terapist-danışan ilişkisinin yüz yüze görüşmelere göre biraz daha zayıf olabildiği görüldü. Ancak aradaki fark çoğu durumda klinik açıdan önemli sayılacak düzeyde değildi.
Bu yüzden evden terapi yaparken seans sırasında telefonu bir kenara bırakmak, ev işleriyle ilgilenmemek ve mümkünse kamerayı açık tutmak işe yarayabilir. Sonuçta evde olmak rahatlatıcı olabilir ama terapi sırasında gerçekten orada olmak da önemli.
Terapiste Erişim Gerçekten Bu Kadar Kolaylaşıyor Mu?
Online terapiyle birlikte terapist bulmanın kolaylaştığını düşünmek mümkün. Sonuçta artık aynı şehirde olmanız gerekmiyor. Başka bir şehirde yaşayan bir terapistle bile görüntülü görüşebiliyorsunuz. Ama işin diğer tarafında, herkesin istediği zaman istediği terapiste ulaşabildiği bir durum da yok.
ABD'de yapılan bir araştırmada 2018-2023 yılları arasında 17.742 ruh sağlığı uzmanının verilerine bakılmış. Online terapiyi daha fazla kullanan terapistlerin kırsal bölgelerde yaşayan insanlara ulaşmasında bir artış olmuş. Fakat bu artış sadece %0,88 puan seviyesinde kalmış. Üstelik ABD'deki kırsal ilçelerin yaklaşık %80'inde hâlâ çalışan bir psikiyatrist yok.
Yani online terapi bazı insanlar için terapiste ulaşmayı kolaylaştırıyor, ama bütün sorunu çözmüyor. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan biriyseniz, internet üzerinden görüşme imkânı olsa bile bazı zorluklar yaşayabilirsiniz.
Burada internetin tek başına yeterli olmadığı görülüyor. İnternet bağlantısı zayıf olabilir, kişi teknoloji kullanmakta zorlanabilir ya da bulunduğu yerde zaten çok az terapist olabilir. Bunların yanında terapistlerin hangi bölgelerde çalışabildiğiyle ilgili kurallar da devreye giriyor.
Bir de işin danışan tarafı var. Karşınıza onlarca terapist çıkması, içinizden “Tamam, birini seçeyim” demenizi sağlamıyor. Uzmanın sizin yaşadığınız sorunla çalışıp çalışmadığına, ücretine ve görüşme şekline bakmanız gerekiyor. Bazen bunlardan biri bile seçimi zorlaştırabiliyor.
Online terapi bazı insanların daha fazla terapiste ulaşmasını sağlayabiliyor. Örneğin küçük bir yerde yaşayan biri, sadece kendi çevresindeki uzmanlara bağlı kalmadan başka şehirlerden de terapist arayabiliyor. Ama bunun için iyi bir internet bağlantısının olması, görüşme ücretinin karşılanabilir olması ve terapistin o kişiyle çalışmasına yasal olarak izin verilmesi gerekiyor.
Bu yüzden online terapi kullanırken sadece “Evden görüşebiliyor muyum?” diye düşünmek yetmiyor. Asıl mesele, aradığınız konuda çalışan bir terapist bulabilmek. Bulduğunuz kişinin ücretinin size uygun olması ve düzenli görüşebilecek durumda olması da işin diğer tarafı. Yani ekranın arkasında bir terapistin bulunması, ona herkesin aynı kolaylıkla ulaşabildiği anlamına gelmiyor.
Hangi Durumlarda Yüz Yüze Terapi Daha Uygun Olabilir?
Online görüşmek bazı insanlara daha kolay geliyor. Evden çıkmıyorsunuz, yolda zaman kaybetmiyorsunuz ve kendi odanızda konuşabiliyorsunuz. Fakat herkes ekran karşısında konuşurken aynı rahatlığı yaşamıyor. Bazen terapistin gerçekten karşınızda olması, konuşmayı ve kendinizi anlatmayı kolaylaştırabiliyor.
Kişinin kendine zarar verme düşünceleri varsa veya intihar riski taşıyorsa yüz yüze görüşmek daha uygun olabilir. Böyle bir durumda sadece ekrandan konuşmak yeterli olmayabilir. Terapist, kişiyi karşısında görerek durumunu daha iyi anlayabilir. Gerekirse farklı bir destek alması için yönlendirme de yapabilir.
Bunun dışında bazı travma terapilerinde yüz yüze çalışmak daha uygun olabilir. Her travma çalışması böyle değil, kullanılan yönteme göre değişiyor. Teknolojiyle aranız iyi değilse veya evde seans sırasında yalnız kalabileceğiniz bir yer bulamıyorsanız da online görüşme beklediğiniz kadar rahat olmayabilir. Aile ve grup terapilerinde ise birden fazla kişinin aynı görüşmede olması nedeniyle yüz yüze buluşmak işleri kolaylaştırabilir.
Terapistle kurduğunuz ilişki de kişiden kişiye değişiyor. Norwood ve arkadaşlarının 2018 tarihli çalışmasında, bilişsel davranışçı terapide yüz yüze görüşmelerde terapist-danışan ilişkisinin biraz daha güçlü olabildiği görülmüştü.
Yani online ya da yüz yüze terapi arasında herkes için geçerli tek bir seçenek yok. Size uygun olanı seçerken yaşadığınız sorunun yanı sıra, hangi ortamda daha rahat konuşabildiğinizi de düşünebilirsiniz. Terapist arıyorsanız 1001Terapist'in terapist listesine göz atarak uzmanlık alanına ve çalışma şekline göre size uygun bir terapist bulabilirsiniz.
Kendime Uygun Terapi Yöntemini Nasıl Seçebilirim?
Terapiye başlarken bir yandan da “Online mı görüşsem, yüz yüze mi?” diye düşünmeye başlayabilirsiniz. Burada herkes için geçerli bir cevap yok. Günlük hayatınız, evdeki ortamınız ve terapiye neden başladığınız seçiminizi etkileyebilir.
Mesela gün içinde zaten çok yoğunsanız, terapi için ayrıca yola çıkmak istemeyebilirsiniz. Böyle bir durumda online görüşmek daha kolay gelebilir. Evde rahatça konuşabileceğiniz bir yer yoksa da yüz yüze görüşmek size daha uygun olabilir.
Üzerinde çalışacağınız konu da işin içine giriyor. Bazı konular için belirli bir terapi yöntemiyle daha kısa bir çalışma yapılabilir. Bazı konuların üzerinde ise daha uzun süre durmak gerekebilir. Bunu ilk görüşmede terapistinizle konuşabilirsiniz. Size nasıl bir yol izlenebileceğini anlatacaktır.
Bir de ilk seçiminizi değiştirmekten çekinmeyin. Online başlayıp daha sonra yüz yüze devam edebilirsiniz. Birkaç seans sonrasında kendinize şunları sorabilirsiniz: “Rahat konuşabiliyor muyum?”, “Terapistime kendimi anlatabiliyor muyum?”, “Bu görüşme şekli bana uyuyor mu?” Cevaplarınız pek olumlu değilse başka bir seçenek denemek gayet normal.
Ücret de göz önünde bulundurmanız gereken konulardan biri. Düzenli devam edebileceğiniz bir seçenek bulmanız daha önemli. 1001Terapist üzerinden terapistlerin uzmanlık alanlarına ve çalışma şekillerine bakarak size daha uygun olanları karşılaştırabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Online terapi gerçekten işe yarıyor mu?
Evet, araştırmalar online terapinin birçok durumda yüz yüze terapi kadar etkili olduğunu gösteriyor. Özellikle bilişsel davranışçı terapiyle yürütülen anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres tedavilerinde etkinlik farkı ihmal edilebilir düzeydedir. Yöntemin etkinliği, format kadar terapistle kurulan ilişkinin kalitesine de bağlıdır.
Online terapi herkese uygun mu?
Çoğu kişi için uygun olsa da herkese birebir uymayabilir. Kriz durumları, yoğun intihar düşüncesi ya da beden odaklı bazı travma terapileri gibi durumlarda yüz yüze terapi daha uygun olabilir. Dijital araçlara erişim ve evde sessiz bir ortam da önemli bir ön koşuldur.
Online terapide gizlilik nasıl sağlanıyor?
Güvenilir platformlar, görüşmeleri şifreli bağlantılar üzerinden yürütür ve verileri gizlilik standartlarına uygun şekilde saklar. Görüşmeyi sessiz ve özel bir ortamda yapmak, gizliliği kişisel tarafta da güçlendirir. Platform seçerken lisanslı terapistler, açık gizlilik politikaları ve şeffaf veri saklama uygulamaları aramak önemlidir.
Online mi yüz yüze mi, nasıl karar vermeliyim?
Kesin bir doğru cevap yoktur; günlük programınız, ele almak istediğiniz konu ve kendinizi hangi ortamda daha rahat hissettiğiniz belirleyici olur. Bir formatla başlayıp ihtiyaç duydukça diğerine geçmek de mümkündür; ikisi birbirini dışlamaz, hatta birlikte de kullanılabilir ve süreç içinde değiştirilebilir.
Online terapiye nasıl başlayabilirim?
Lisanslı ve uzmanlık alanı ihtiyacınıza uygun bir terapist bulmakla başlayabilirsiniz. Çoğu platform, ilk görüşme öncesi terapist profillerini incelemenize imkân tanır. Güvenilir bir platform üzerinden ilerlemek, sürecin güvenliği, sürekliliği ve uzun vadeli faydası açısından oldukça önemlidir; acele etmeden doğru eşleşmeyi aramaya değer.
Kaynakça
Fernandez, E., Woldgabreal, Y., Day, A., Pham, T., Gleich, B., & Aboujaoude, E. (2021). Live psychotherapy by video versus in-person: A meta-analysis of efficacy and its relationship to types and targets of treatment. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(6), 1535–1549. https://doi.org/10.1002/cpp.2594
Bouchard, S., Dugas, M. J., Belleville, G., Langlois, F., Gosselin, P., Robillard, G., Corno, G., & Marchand, A. (2022). A multisite non-inferiority randomized controlled trial of the efficacy of cognitive-behavior therapy for generalized anxiety disorder delivered by videoconference. Journal of Clinical Medicine, 11(19), 5924. https://doi.org/10.3390/jcm11195924
Norwood, C., Moghaddam, N. G., Malins, S., & Sabin-Farrell, R. (2018). Working alliance and outcome effectiveness in videoconferencing psychotherapy: A systematic review and noninferiority meta-analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy, 25(6), 797–808. https://doi.org/10.1002/cpp.2315
Jorem, J., Wilcock, A. D., Busch, A. B., Huskamp, H. A., & Mehrotra, A. (2026). Mental health specialist telemedicine uptake and patient location. JAMA Network Open, 9(3), e260823. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2026.0823
World Health Organization. (2022, March 2). COVID-19 pandemic triggers 25% increase in prevalence of anxiety and depression worldwide. https://www.who.int/news/item/02-03-2022-covid-19-pandemic-triggers-25-increase-in-prevalence-of-anxiety-and-depression-worldwide
