Türkiye’de doğurganlık hızındaki gerileme nüfus politikalarının ana gündemlerinden biri haline geldi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, toplam doğurganlık hızının 2025 yılında 1,42 çocuğa düşerek Cumhuriyet tarihinin kaydedilen en düşük seviyesine gerilediğini açıkladı. Yılmaz, ailelerin çocuk sahibi olmasını destekleyecek uygulamaların yanı sıra iş ve aile yaşamını birlikte sürdürebilmelerini kolaylaştıracak politikaların genişletileceğini bildirdi.
Nüfus Politikaları Kurulu Külliye’de Toplandı
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilen Nüfus Politikaları Kurulu toplantısına Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlık etti.
Toplantının ana gündemini “Nüfus Politikaları Bağlamında Erişilebilir Çocuk Bakım Hizmetleri ve İş-Aile Yaşam Dengesi” oluşturdu. Görüşmelerde doğurganlık oranındaki düşüşün nedenleri ve ailelerin çocuk bakımında karşılaştığı sorunlara yönelik çözüm önerileri değerlendirildi.
Doğurganlık Hızı 1,42’ye Geriledi
TÜİK verilerine dikkat çeken Yılmaz, Türkiye nüfusunun 2025 sonu itibarıyla 86 milyon 92 bine ulaştığını, yıllık nüfus artış hızının ise binde 5 düzeyinde gerçekleştiğini söyledi.
Toplam doğurganlık hızının 1,42’ye kadar gerilediğini belirten Yılmaz, bu rakamın Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesi olduğunu ifade etti.
Doğurganlık hızının 1,50’nin altında bulunduğu il sayısının 2017 yılında 4 iken 2025’te 59’a yükseldiğini aktaran Yılmaz, üç çocuk ve üzerinde doğurganlık hızına sahip tek ilin Şanlıurfa olduğunu kaydetti. 76 ilde ise doğurganlık hızının nüfusun yenilenme seviyesi kabul edilen 2,1’in altında kaldığını belirtti.
Çocuk Nüfusunun 2100’de Yüzde 9,9’a Düşebileceği Öngörülüyor
Mevcut eğilimin devam etmesi durumunda Türkiye’nin yaş yapısında önemli değişiklikler yaşanabileceğine dikkat çekildi.
Yılmaz’ın aktardığı TÜİK projeksiyonlarına göre, halen yüzde 24,8 seviyesinde bulunan çocuk nüfus oranının 2100 yılında yüzde 9,9’a kadar gerilemesi öngörülüyor.
Türkiye’de ortanca yaşın 34,9’a yükseldiğini belirten Yılmaz, yaşlı nüfus oranının yüzde 10 ve üzerinde olduğu il sayısının da 62’ye ulaştığını söyledi.
“Ekonomik Destek Tek Başına Yeterli Değil”
Doğurganlığın yalnızca maddi desteklerle artırılamayacağını vurgulayan Yılmaz, çocuk sahibi olma kararının çalışma hayatından konuta, eğitimden sağlığa kadar birçok unsurdan etkilendiğini ifade etti.
Bu kapsamda 2026-2035 döneminin “Aile ve Nüfus On Yılı” ilan edilmesiyle uzun vadeli bir nüfus politikasının hayata geçirildiğini belirten Yılmaz, Nüfus Eylem Planı kapsamında 13 uygulamanın başlatıldığını açıkladı.
Doğum İzni 24 Haftaya Çıkarıldı
Ailelere yönelik düzenlemelere değinen Yılmaz, analık izninin doğum öncesinde 8, doğum sonrasında 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftaya yükseltildiğini hatırlattı. Çoğul gebeliklerde ise izin süresinin 26 haftaya çıktığını belirtti.
Babalara verilen mazeret izninin tüm sektörlerde 10 güne yükseltildiğini kaydeden Yılmaz, doğum veya evlat edinmenin ardından anne ve babalara çocuk ilköğretime başlayana kadar haftalık 20 saat yarı zamanlı çalışma imkânı sağlandığını ifade etti.
Çocuklu Ailelere Düzenli Ödeme
Doğum yardımlarında da yeni desteklerin devreye alındığını belirten Yılmaz, tek seferlik doğum yardımının 5 bin TL’ye çıkarıldığını söyledi.
İkinci çocuk için çocuk 5 yaşını doldurana kadar aylık 1.500 TL, üçüncü ve sonraki çocuklar için ise aylık 5 bin TL düzenli ödeme uygulandığını aktardı.
Gençlere Faizsiz Evlilik Kredisi
Aile ve Gençlik Fonu kapsamında 2026 itibarıyla uygulamanın 81 ili kapsadığını belirten Yılmaz, 18-25 yaş arasındaki gençlere 250 bin TL, 26-29 yaş arasındakilere ise 200 bin TL faizsiz kredi desteği sağlandığını bildirdi.
Yılmaz, yaklaşık 250 bin gence evlilik öncesi eğitim verildiğini ve yaklaşık 186 bin kredi ödemesi gerçekleştirildiğini açıkladı.
Kamu Kurumlarında Kreş İçin Yeni Düzenleme
Çalışan ebeveynlerin çocuk bakımına erişimini kolaylaştıracak adımların da atıldığını belirten Yılmaz, kamu kurumlarında çocuk bakımevi açılması için gereken asgari çocuk sayısının 50’den 30’a indirildiğini söyledi.
İhtiyaca göre 7 gün 24 saat hizmet verebilecek çocuk bakımevlarının açılmasının önü de açıldı. Ayrıca 150’den fazla bağımsız bölümü bulunan konut projelerinde 0-66 aylık çocuklara yönelik gündüz bakımevi alanı ayrılması zorunlu hale getirildi.
Hedef Kadınların İş Gücüne Katılımını Yüzde 40’ın Üzerine Çıkarmak
Yılmaz, çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılmasının önümüzdeki dönemin öncelikli çalışma alanlarından biri olacağını belirtti.
2025-2028 Ulusal İstihdam Stratejisi kapsamında kadınların çalışma hayatına katılımının artırılmasının hedeflendiğini kaydeden Yılmaz, 2028 yılında kadınların iş gücüne katılım oranının yüzde 40’ın üzerine çıkarılmasının amaçlandığını söyledi.
Bu hedef doğrultusunda özellikle çalışan annelerin çocuk sahibi olmak ile çalışma hayatını sürdürmek arasında tercih yapmak zorunda kalmayacağı bir sistem oluşturulmasının planlandığını ifade etti.
Nüfus Politikalarında Yeni Dönem
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, nüfus meselesinin yalnızca doğum oranlarından ibaret görülmediğini, aile yapısının korunmasından çocuk bakımına, istihdamdan konuta kadar birçok alanın birlikte ele alınacağını vurguladı.
Türkiye’nin nüfus yapısındaki değişimin uzun vadeli politikalar gerektirdiğini belirten Yılmaz, kamu kurumları, yerel yönetimler, akademi, sivil toplum ve iş dünyasının katılımıyla aile ve nüfus politikalarının sürdürüleceğini kaydetti.