Bir dönem kariyer ve gelir avantajı olarak görülen yöneticilik görevleri, bugün birçok hekim için ciddi bir maaş ve mesleki tatmin kaybı anlamına geliyor.
Sağlıkta yapılan taban ödeme, teşvik ve ek ödeme düzenlemeleriyle birlikte yöneticilikle klinik görevler arasındaki gelir farkı kapanmakla kalmadı; pek çok durumda yöneticilik dezavantajlı bir pozisyona dönüştü. Bu tablo, sağlık yönetiminde ciddi bir yapısal sorgulamayı da beraberinde getiriyor.
Maaş Dengesi Tersine Döndü
Bugün ortaya çıkan gelir dağılımı, sağlık camiasında dikkat çekici örneklerle tartışılıyor. Bir aile hekimi ile il sağlık müdürünün neredeyse aynı maaşı aldığı; hatta bazı durumlarda bir uzman hekimin, aynı kurumun başhekimi olan doçentten daha yüksek gelir elde ettiği belirtiliyor.
Özellikle tabip yöneticiler açısından bakıldığında, yöneticilik artık bir “terfi” değil, aksine ekonomik bir gerileme olarak görülüyor. Bu durum, yönetsel sorumlulukların ağırlığıyla birlikte değerlendirildiğinde tercih edilmemesinin temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Tabip Dışı Yöneticiler Ayrı Bir Konumda
Mevcut sistemde emsallerine kıyasla yüksek gelir elde edebilen tek yönetici grubunun tabip dışı başkan ve başkan yardımcıları olduğu ifade ediliyor. Bunun dışındaki yönetici kadrolarında ise tablo oldukça çarpıcı:
-
Hastane müdürü ve müdür yardımcılarının maaşları, acil servis ya da yoğun bakımda görev yapan bir hemşireyle neredeyse aynı seviyede bulunuyor.
-
İl ve merkez teşkilatlarında görev yapan uzman personelin gelirleri, 1. derece lisans mezunu bir hemşireyle eşdeğer düzeyde seyrediyor.
Bu durum, yöneticiliğin hem mali hem de mesleki anlamda cazibesini ciddi biçimde zayıflatıyor.
“Bilerek Talep Düşürülsün Diye mi?” Tartışması
Sağlık camiasında yaygın olan görüşlerden biri, bu maaş politikasının bilinçli olarak yönetici olma talebini azaltmaya yönelik olduğu yönünde. Örneğin siyasi ve idari güce sahip bir aile hekimi uzmanının il sağlık müdürü olmayı istemesi halinde, aylık 45–50 bin TL civarında gelir kaybını göze alması gerekiyor.
Benzer bir tablo hastaneler için de geçerli. Önümüzdeki süreçte başhekimlik pozisyonları için yoğun bir rekabetten ziyade, kaçınma eğiliminin artabileceği değerlendiriliyor.
Asıl Problem: Liyakat Sorunu
Maaş dengesinin kendi içinde bir denge oluşturduğu savunulsa da, sağlık yönetimindeki temel sorun olan liyakat meselesi hâlâ çözülebilmiş değil. Özellikle tabip dışı yönetici profillerinin niteliği, sağlık çalışanları arasında ciddi eleştirilere konu oluyor.
Yüksek lisans ve doktora düzeyinde akademik birikime sahip personelin sistem dışına itildiği; buna karşın yönetim becerisi ve akademik altyapısı sınırlı kişilerin kritik görevlerde yer aldığı yönündeki eleştiriler giderek artıyor. Bu durum, kurumsal kaliteyi ve hizmet verimliliğini doğrudan etkiliyor.
Sınav Yok, Yönetim Geçici ve Kırılgan
Sağlık yönetiminde sınav ve kariyer basamağına dayalı bir sistemin bulunmaması, yöneticiliği kalıcı bir meslek yolu olmaktan çıkarıyor. Her idari değişiklikte yönetim kadrolarının neredeyse tamamen yenilenmesi; kurumsal hafıza, süreklilik ve tecrübe kaybına yol açıyor.
Sağlık camiasında dile getirilen ortak görüşe göre, yöneticilerin en azından bir bölümünün sınavla belirlenmesi halinde sistemde:
-
Kurumsal süreklilik sağlanacak,
-
Daha güçlü ve dinamik bir yönetim yapısı oluşacak,
-
Liyakat ilkesi güçlenecek,
-
Ve teşkilat içinde adalet ve umut duygusu yeniden tesis edilecek.