Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2023 yılında hastanelerin acil servislerine 150 milyon 523 bin 406 başvuru yapıldı. Bu tablo, acil servis kullanımının nüfusa oranla son derece yüksek seyrettiğini ortaya koydu.
Türkiye için “çok yüksek kullanım” uyarısı
Acil servis yoğunluğuna ilişkin akademik değerlendirmelerde de Türkiye’nin nüfusuna oranla acil servisi en yoğun kullanan ülkeler arasında yer aldığı vurgulanıyor. Konuya ilişkin 2024 tarihli bir çalışmada, Türkiye’deki başvuru düzeyinin uzun vadede sürdürülebilir olmadığı ve bunun hizmet kalitesi, çalışan yükü ve hasta güvenliği açısından ciddi sorunlar doğurduğu belirtildi.
Peki neden bu kadar yüksek?
Uzmanlara göre yüksek başvurunun birkaç temel nedeni var. Bunların başında birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaşanan sınırlılıklar geliyor. Kaynak yetersizliği, müdahale kapasitesinin sınırlı görülmesi, güven eksikliği ve memnuniyetsizlik gibi etkenlerin hastaları acil servise yönelttiği ifade ediliyor.
Bir diğer neden ise poliklinik ve randevu sistemine erişimde yaşanan sorunlar. Çalışmalarda, randevu bulamama, ayaktan sağlık hizmetlerinde ilgi eksikliği algısı ve daha hızlı sonuç alma isteğinin vatandaşları acil servise ittiği belirtiliyor.
24 saat açık ve ücretsiz olması başvuruyu artırıyor
Türkiye’de acil sağlık hizmetlerinin günün her saati erişilebilir olması ve acil hizmetlerin ücretsiz sunulması da başvuru sayısını artıran unsurlar arasında gösteriliyor. Özellikle kolay ulaşılabilirlik, hastaların acil olmayan durumlarda bile acil servisi ilk başvuru noktası olarak görmesine yol açabiliyor.
Asıl yükü aciller çekiyor
Ortaya çıkan tablo, acil servislerin yalnızca gerçek acil vakalara değil, sistemde başka yerde çözüm bulamayan çok geniş bir hasta grubuna da hizmet verdiğini gösteriyor. Bu durum hem sağlık çalışanlarının iş yükünü artırıyor hem de gerçek acil hastaların hizmete daha zor ulaşmasına neden olabiliyor.
Sebep ne?
Bence temel neden tek bir başlık değil. En büyük etkenler şunlar: aile hekimliği ve poliklinik erişiminin her ihtiyacı karşılamaması, randevu sıkıntısı, acilin 7/24 açık ve daha hızlı sonuç alınan yer olarak görülmesi, bir de ücretsiz ve kolay ulaşılır olması. Yani sorun sadece “vatandaş acile gereksiz gidiyor” meselesi değil; sağlık sisteminde acili mecburi çıkış kapısına çeviren yapısal bir tablo var.